Verloop van een echtscheidingsprocedure

echtscheidingsprocedure

 

Heeft u ieder een eigen advocaat? Dan begint de echtscheidingsprocedure met een verzoekschrift dat door een van de advocaten wordt ingediend bij de rechtbank.

Hierna volgt eerst een globaal overzicht van het verloop van de procedure. Daarna wordt elke fase  toegelicht.

 

Verloop van de procedure

Een echtscheidingprocedure kent een vast verloop:

  • Indienen schriftelijk verzoekschrift met betekening door deurwaarder aan andere echtgenoot.
  • Binnen 6 weken na betekening indienen schriftelijk verweerschrift, eventueel met tegenverzoeken.
    Eenmalig uitstel van 4 weken mogelijk.
  • Binnen 4 weken indienen van verweerschrift tegen de tegenverzoeken.
    Eenmalig uitstel van 4 weken mogelijk.
  • De Rechtbank bepaalt een datum voor de mondelinge behandeling.
    Die vindt meestal plaats 2 à 3 maanden na het laatste processtuk.
  • Ongeveer 6 tot 8 weken na de mondelinge behandeling doet de Rechtbank uitspraak.
  • Het huwelijk wordt ontbonden door inschrijving van de uitspraak bij de Burgerlijke Stand.

Als er geen complicaties zijn en er geen hoger beroep wordt ingesteld, duurt de procedure vanaf het indienen van het verzoekschrift tot de ontbinding van het huwelijks ongeveer 9 maanden tot een jaar. Uiteraard moet er in de tussentijd van alles worden geregeld. Slagen partijen er niet in om in onderling overleg een voorlopige regeling te treffen, dan kan een procedure voorlopige voorzieningen worden ingesteld. U vindt daarover verderop meer informatie.

Waar vindt de procedure plaats?

Een echtscheidingsprocedure wordt gevoerd bij de Rechtbank van de woonplaats van de verzoekende partij. Hieronder een overzicht van een aantal gemeentes in een ruime straal rond Ede:

Rechtbank Arnhem

  • Rechtbank Gelderland, locatie ArnhemArnhem, Barneveld, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Ede, Neder-Betuwe, Nijkerk, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Scherpenzeel, Tiel, Wageningen

 

 

Rechtbank Utrecht

                        • Rechtbank Midden-Nederland, locatie UtrechtAmersfoort, Baarn, De Bilt, Bunnik, Bunschoten, Houten, Leusden, Nieuwegein, Renswoude, Rhenen, Soest, Utrecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Vianen, Wijk bij Duurstede, Woudenberg, IJsselstein, Zeist



Verplichte vertegenwoordiging door advocaat

advocaatEen verzoekschrift echtscheiding kan alleen door een advocaat worden ingediend. Dat geldt ook voor het verweerschrift. Kiest de andere echtgenoot ervoor om zich niet door een advocaat te laten bijstaan, dan kan hij of zij geen verweerschrift indienen en zal de Rechtbank alle verzoeken van de verzoekende partij toewijzen. Let op: stukken of brieven die niet door een advocaat worden ingediend, worden door de Rechtbank niet in behandeling genomen. 

De kosten

Daarover vindt u hier meer informatie

Inhoud van het verzoekschrift

Hierna volgen de verzoeken die aan de Rechtbank kunnen worden voorgelegd in een echtscheidingsprocedure. U vindt deze verzoeken helemaal aan het eind van het verzoekschrift.

  • In ieder geval wordt aan de Rechtbank verzocht om de echtscheiding uit te spreken.
  • Zijn er kinderen, dan wordt meestal een verzoek gedaan om de hoofdverblijfplaats van de kinderen te bepalen en een zorgregeling en kinderalimentatie vast te leggen.
  • De verzoeker kan vragen om partneralimentatie vast te stellen.
  • Vaak wordt ook een verzoek gedaan met betrekking tot de bezittingen en schulden, dus de afwikkeling van de gemeenschap van goederen of de huwelijksvoorwaarden. 
  • Er kan worden verzocht om gedurende een bepaalde tijd het voortgezet gebruik van de woning toe te wijzen.

De verzoeken worden in het eerste deel van het verzoekschrift uitgebreid toegelicht. Als bewijsstukken worden bijlagen gevoegd, die "producties" worden genoemd.

Referteverklaring

Bent u het helemaal eens met wat er namens uw partner in het verzoekschrift wordt gevraagd, dan kunt u eenmalig een bezoekje aan een advocaat brengen. U neemt het verzoekschrift mee, de advocaat legt de inhoud aan u uit, stelt een referteverklaring op en dient dat voor u in bij de Rechtbank. De kosten daarvan zijn beperkt.

Verweerschrift en tegenverzoeken

Maar meestal is er op dat moment (nog) geen volledige overeenstemming: als er goed overleg mogelijk was geweest, was immers wel voor mediation gekozen. U wendt u dan tot een advocaat om voor u een verweerschrift in te dienen. Daarin kan verweer worden gevoerd tegen een of meerdere verzoeken en kunnen ook tegenverzoeken worden ingediend. Dat zijn dezelfde die hiervoor bij het verzoekschrift zijn opgenomen. De andere partij kan dan weer een verweerschrift indienen tegen de tegenverzoeken.

Ouderschapsplan en Formulier verdeling en verrekening

Twee documenten kunnen een rol spelen in de echtscheidingprocedure.

  • Zijn er kinderen, dan dient een door beide partijen ondertekend ouderschapsplan te worden ingediend. Dat bevat in ieder geval een regeling voor de hoofdverblijfplaats, de zorgverdeling, de verdeling van de kosten van de kinderen en de wijze waarop de ouders overleg zullen voeren over de kinderen.
  • Wordt een verzoek gedaan met betrekking tot de bezittingen en schulden, dus de afwikkeling van de gemeenschap van goederen of de huwelijksvoorwaarden, dan moet een voorgeschreven Formulier verdeling en verrekening worden ingediend.

Beide stukken moeten al bij het verzoekschrift echtscheiding worden ingediend. Probleem is dat er dan vaak nog geen overeenstemming is over de kinderen en er ook nog onvoldoende informatie is over de bezittingen en schulden. De Rechtbank verleent daarvoor dan een uitstel, maar op zeker moment moeten de stukken wel zijn ingediend.

Overleg

Het komt voor dat de verstandhouding ernstig verstoord is geraakt. Er bestaat over geen enkel punt overeenstemming en het wederzijdse wantrouwen is zo groot dat er geen basis is voor overleg.

Maar meestal komt er via de advocaten wel overleg op gang, ook in zaken waarin partijen niet meer on speaking terms zijn. Door middel van wederzijdse brieven tussen de advocaten en het uitwisselen van stukken wordt stapje voor stapje resultaat geboekt in de vorm van deelafspraken. Ook is het mogelijk om een zogenoemd viergesprek te houden (een bespreking van partijen en hun advocaten samen), waarin zoveel mogelijk punten worden geregeld.

Tot aan de mondelinge behandeling (maar liefst iets eerder in verband met de planning van de rechter!) kan aan de Rechtbank worden bericht dat overeenstemming is bereikt over een of meerdere geschilpunten. Dan neemt de rechter bij deze punten de afspraken van partijen in de beschikking op. Wordt algehele overeenstemming bereikt, dan hoeft de mondelinge behandeling niet door te gaan.

Kinderen van 12 tot 18 jaar

Zijn er kinderen van 12 tot 18 jaar, dan ontvangen zij een oproep van de Rechtbank. Uw kind wordt in de gelegenheid gesteld om aan de kinderrechter zijn of haar mening te geven over de zorgregeling. Is het kind 16 of 17 jaar, dan kan het ook een mening geven over de kinderalimentatie. Er kunnen ook andere onderwerpen rond de thuissituatie of de echtscheiding aan de orde komen.

Het gesprek met de rechter wordt (enigszins ongelukkig) aangeduid met de term "kinderverhoor". Het is maar een kort gesprekje, een minuut of 10. Uw kind hoeft niet te verschijnen bij de Rechtbank, hij/zij mag ook de brief terugsturen met een kort antwoord of zonder mening.

Hier kan uw kind zelf lezen of zien hoe het kinderverhoor verloopt.

download Download hier de korte versie van de informatiefolder Kinderverhoor

 

download

Download hier de lange versie van de informatiefolder Kinderverhoor

 

 

Zie hier een videofilmpje over het kinderverhoor.
"Het is wel veel chiller dan dat ik verwacht had dat het zou zijn"

 


Het kinderverhoor wordt meestal gepland in de fase na het laatste processtuk en voor de mondelinge behandeling in de echtscheiding.

Mondelinge behandeling

Enkele maanden na het laatste processtuk vindt een mondelinge behandeling plaats. Soms bestaat bij partijen de verwachting zij daar hun verhaal aan de rechter kunnen vertellen: wat is er allemaal gebeurd en wie is er schuld aan de problemen en de echtscheiding. Liefst worden getuigen meegenomen.

Zo werkt dat niet. De rechter moet belangrijke besluiten nemen over de kinderen, de alimentatie, de woning en de verdeling. Daarvoor is nodig dat de rechter goed is voorgelicht en over alle relevante informatie beschikt. Op de zitting wordt die informatie door de advocaten en door de partijen toegelicht, stelt de rechter vragen en wordt mondeling aanvullende informatie gegeven, zodat de rechter een zo duidelijk mogelijk beeld heeft.

Een gedeelte van de zitting wordt besteed aan de kinderen en daarin zal de rechter u allebei aanspreken op uw verantwoordelijkheid als ouders. Blijkbaar is het niet gelukt om samen tot een regeling te komen, maar het is de bedoeling dat u in de toekomst wel samen overleg voert over de kinderen en gezamenlijk de beslissingen neemt. Daarvoor is een goede communicatie noodzakelijk. Ook voor de kinderen is het veel prettiger als hun ouders op goede voet met elkaar staan.

Tot voor kort werd de procedure in twee delen geknipt: de procedure over de bezittingen en schulden werd afgesplitst en na de echtscheiding kwam daarvoor een aparte zitting. Sinds 1 april 2013 worden alle echtscheidingskwesties op één zitting behandeld. Er wordt dus ook een gedeelte van de zitting gewijd aan de verdeling en verrekening. Dan moet u niet zozeer denken aan de verdeling van de potten en pannen, maar de grotere bestanddelen. Wordt de woning verkocht of toebedeeld aan een van de echtgenoten en tegen welke waarde? Moet een van beiden een overbedelingsuitkering betalen in verband met de toedeling van de inboedel, auto, caravan, enz.? Hoe worden de polissen verrekend? 

De mondelinge behandeling in een echtscheidingszaak is niet openbaar. Derden mogen de zitting dus niet bijwonen.

Ongeveer 6 weken tot 8 weken na de zitting geeft de Rechtbank een schriftelijke uitspraak, die "beschikking" wordt genoemd. De beschikking bevat een beslissing van de rechter over alle geschilpunten.

Inschrijving beschikking Burgerlijke Stand

Het huwelijk is pas ontbonden op de datum dat de beschikking wordt ingeschreven in het huwelijksregister van de Burgerlijke Stand van de gemeente waar u bent gehuwd. Als u beiden een akte van berusting tekent (waarmee u berust in de echtscheiding), kan de beschikking direct worden ingeschreven. Is een van beiden daartoe niet bereid, dan moet de beroepstermijn van 3 maanden worden afgewacht, waarna de beschikking kan worden ingeschreven.

De advocaten ontvangen een kennisgeving van de gemeente van de datum waarop de beschikking is ingeschreven. Dat is de datum dat uw huwelijk is ontbonden en u officieel gescheiden bent.

Procedure voorlopige voorzieningen

Zoals uit het bovenstaande duidelijk zal zijn geworden, kan het na het indienen van het verzoekschrift wel een jaar duren voordat u gescheiden bent. Meestal zijn er teveel spanningen in het huwelijk om de samenwoning nog zo lang voort te zetten. Dat betekent dat er een voorlopige regeling moet komen over het gebruik van de echtelijke woning, de zorgverdeling voor de kinderen, het levensonderhoud van de beide partners en de kosten van de kinderen. Vaak lukt het wel om daar in onderling overleg uit te komen, zo nodig met bijstand van de advocaten. Het gaat immers maar om een tijdelijke regeling. Maar als u niet tot een regeling kunt komen, moet hiervoor een procedure voorlopige voorzieningen worden gevoerd. Een soort kort geding, speciaal voor echtscheidingen.

rechter

De gang van zaken lijkt op de echtscheidingsprocedure zelf, maar het gaat sneller en alles wordt minder grondig uitgezocht. De mondelinge behandeling vindt plaats 3 à 4 weken nadat het verzoekschrift is ingediend en het verweerschrift kan tot aan de zitting worden ingediend. De uitspraak komt circa 2 weken later. U moet er rekening mee houden dat als het voorlopig gebruik van de woning aan een van u beiden wordt toegewezen, de ander de woning bijna direct zal moeten verlaten.

Anders dan soms wordt gedacht, zijn de voorlopige voorzieningen geen proefscheiding of een scheiding van tafel en bed, maar een tijdelijke maatregel tijdens de echtscheidingsprocedure. Als er nog geen echtscheidingsverzoek was ingediend, moet dit binnen 4 weken na de beschikking voorlopige voorzieningen gebeuren, anders verliest de beschikking  voorlopige voorzieningen haar geldigheid.

De voorlopige voorzieningen blijven gelden totdat de beslissingen van de rechter van de echtscheidingsbeschikking ingaan, dus meestal tot de datum van de inschrijving van de beschikking bij de Burgerlijke Stand.

Hoger beroep

Tegen een beschikking voorlopige voorzieningen staat geen hoger beroep open. Wel kan een wijzigingsprocedure worden gevoerd in geval van gewijzigde omstandigheden.

Van de echtscheidingsbeschikking kan binnen 3 maanden in hoger beroep worden gegaan. Meestal betreft het hoger beroep dan niet de echtscheiding zelf maar nevenverzoeken zoals de alimentatie of de zorgverdeling. De beschikking kan dan intussen worden ingeschreven bij de Burgerlijke Stand zodat het huwelijk al wel wordt ontbonden.

Tot slot

Wilt u meer lezen of heeft u nog specifieke vragen? 
Dan kunt u het informatieblad van de overheid "U gaat scheiden" raadplegen.

download

 Download hier het informatieblad "U gaat scheiden"

 

M.i.v. 01-01-2015 heeft advocaat-mediator Hanneke Moons zich volledig gespecialiseerd in mediation echtscheiding.
Overige familierechtzaken worden niet meer in behandeling genomen.