Gerechtelijke vaststelling vaderschap

vaderschapWordt tijdens het huwelijk een kindje geboren, dan is de echtgenoot van de moeder automatisch de juridische vader. Zijn de ouders niet gehuwd, dan
kan de biologische vader het kind erkennen, waardoor hij ook de juridische
vader wordt. Over de erkenning vindt u hier uitgebreide informatie.
Maar wat nu als de verwekker weigert het kind te erkennen?
Of als hij overlijdt voordat hij het kind heeft erkend?
Dan kan een verzoek tot gerechtelijke vaststelling vaderschap worden gedaan.

Wie kan het verzoek doen?

vader onbekendHet verzoek gerechtelijke vaststelling vaderschap kan door de moeder worden gedaan. Dat moet gebeuren binnen 5 jaar na de geboorte van het kind. Als de identiteit van de verwekker pas later bekend wordt of als zijn verblijfplaats onbekend is, kan de moeder het verzoek nog doen binnen 5 jaar nadat zij bekend is met de identiteit en de verblijfplaats van de verwekker. Als het kind 16 jaar of ouder is, is de moeder niet meer bevoegd het verzoek in te dienen.

kind
Ook het kind kan een verzoek gerechtelijke vaststelling vaderschap doen. Daarvoor geldt geen uiterste termijn: het kind kan altijd een verzoek indienen.
Is het kind nog minderjarig, dan wordt het kind tijdens de procedure vertegenwoordigd door een bijzonder curator. Is het kind meerderjarig, dan kan het zelf de procedure voeren.

De verwekker van het kind kan geen verzoek doen tot gerechtelijke vaststelling van het vaderschap. Als de moeder toestemming voor erkenning weigert, kan de verwekker vervangende toestemming aan de rechtbank vragen en via erkenning zijn juridisch vaderschap tot stand brengen, zie hier.

Hoe?

De procedure gerechtelijke vaststelling vaderschap wordt gevoerd bij de Rechtbank. Daarvoor is vertegenwoordiging door een advocaat noodzakelijk.

DNA-onderzoek

Voordat de rechter overgaat tot toewijzing van het verzoek, moet wel vast komen te staan dat de man de verwekker is. Als het vaderschap door de man wordt betwist, zal de rechter een DNA-onderzoek bevelen. Weigert de man hieraan mee te werken of is DNA-onderzoek niet mogelijk (bijvoorbeeld doordat de vermeende verwekker na overlijden is gecremeerd), dan kan de rechter uit andere bewijsmiddelen toch de conclusie trekken dat de man de verwekker is van het kind.

Kosten DNA-onderzoek

De rechter bepaalt meestal dat ieder van de partijen de helft van de kosten van het DNA-onderzoek betaalt, zie bijvoorbeeld Hof Amsterdam 25-06-2013. In Hof Arnhem-Leeuwarden 10-10-2013 werd bepaald dat partijen wel ieder de helft van de kosten van de procedure moesten betalen, maar zag het Hof aanleiding "in de aard en de omstandigheden van het geding" om te bepalen dat de vrouw de kosten van het deskundigenonderzoek (DNA-onderzoek) ad € 1.452,- volledig diende te voldoen. Dat komt wat merkwaardig over, want de vrouw is volledig in het gelijk gesteld: anders dan door de erfgenamen werd gesteld, wees DNA-onderzoek  uit dat de overleden man haar biologische vader was. Het Hof wees het verzoek van de vrouw tot gerechtelijke vaststelling van het vaderschap toe. 

Overige vereisten

Let op: een spermadonor is wel biologisch vader, maar wordt in juridisch opzicht niet als verwekker beschouwd. Er kan tegen hem dan ook geen verzoek gerechtelijke vaststelling vaderschap worden ingesteld, tenzij de spermadonor de partner van de moeder is.

Verder mag er tussen de man en de moeder geen bloedverwantschap bestaan die een huwelijksbeletsel zou zijn zoals: vader-dochter of broer-zus.

Evenmin is een gerechtelijke vaststelling vaderschap mogelijk als het kind al twee ouders heeft, bijvoorbeeld doordat het tijdens het huwelijk is verwekt, of als het is erkend of geadopteerd. Ook als het kind is geadopteerd door de vrouwelijke partner van de moeder, en dus geen juridische vader heeft, kan geen gerechtelijke vaststelling vaderschap plaatsvinden: een kind kan namelijk geen drie ouders hebben.

Gevolgen

Er zijn verstrekkende gevolgen verbonden aan de gerechtelijke vaststelling van het vaderschap:

  • er ontstaat met terugwerkende kracht vanaf de geboorte een familierechtelijke band tussen de man en het kind: de man wordt de juridische vader van het kind;
  • de vader is onderhoudsplichtig voor zijn kind (hetgeen overigens ook geldt voor de biologische vader die niet de juridische vader is, zie hier voor de vaderschapsactie);
  • het kind erft van de man;
  • het kind kan de naam van de man krijgen;
  • het kind krijgt de Nederlandse nationaliteit als de man Nederlander is.

Waarom?

De gerechtelijke vaststelling vaderschap biedt een oplossing in onder meer de volgende gevallen:

  • de verwekker weigert het kind te erkennen terwijl bij de moeder en/of het kind de wens bestaat dat het kind een juridische vader heeft;
  • de biologische vader van het kind overlijdt voordat hij het kind heeft kunnen erkennen; 
  • na overlijden van de biologische, niet juridische vader wil het kind het wettelijk erfdeel opeisen;
  • de moeder heeft haar toestemming tot erkenning geweigerd maar het kind wil later dat de biologische vader ook de juridische vader wordt;
  • ter verkrijging van de Nederlandse nationaliteit voor een kind van een niet-Nederlandse moeder en een Nederlandse vader, die het kind niet voor de geboorte heeft erkend.